BEGIN MET DE KLANK IN PLAATS VAN MET HET LETTERTEKEN
de Alfabetcode en leren lezen

Kinderen leren lezen door lettertekens van elkaar te onderscheiden en te verklanken. Zodra het verklanken goed gaat, kunnen ze het letterteken ook leren schrijven. Erik Moonen, doctor in de Taal en Letterkunde aan de Universiteit van Hasselt zet zijn vraagtekens hierbij. Want is het niet zo dat we moeten aansluiten bij de aanwezige kennis bij kinderen om het leerproces en -succes te vergroten? Van jongs af aan weten kinderen hoe woorden klinken, alleen de letters kennen ze nog niet. Daarom moet de schriftcode volgens Moonen van klank naar teken aangeleerd worden. Deze manier van werken is niet alleen leerpsychologisch verstandiger, het levert volgens Moonen ook tijdswinst op.
Volgens Moonen lijken dyslexiespecialisten het leesonderwijs in Nederland per definitie adequaat te vinden, welke methode ook gebruikt wordt. Hij zet daar zijn vraagtekens bij. Elk van die leesmethodes begint hetzelfde: kinderen leren lettertekens van elkaar onderscheiden en verklanken en leren er vervolgens het letterteken bij. Ze leren dus eigenlijk een code die een brug slaat tussen gesproken taal en geschreven taal.
Moonen pleit voor de Alfabetcode. Het basisprincipe hiervan is, dat er wordt aangesloten bij aanwezige kennis: de schriftcode wordt dan van klank naar teken aangeleerd, omdat de kinderen al weten hoe woorden klinken. Ze leren dan eigenlijk lezen, door te leren schrijven. Kinderen moeten hiervoor de afzonderlijke klanken in woorden leren herkennen en isoleren en ze moeten schrijfmateriaal leren hanteren. Dit moet al vanaf groep 1 expliciet en correct worden aangeleerd. Ook grafisch bewustzijn moet worden aangeleerd: een goede houding, pengreep en techniek. Daarna wordt de kinderen een beperkte basiscode aangeleerd: 42 koppelingen tussen klank en teken. Deze koppelingen leren de kinderen schrijvend met de hand. Daarna leren de kinderen alles wat van de basiscode afwijkt. Dit gebeurt door codeerpatronen in te oefenen: gelijkaardige lettercombinaties in vergelijkbare omgevingen.
Alles wat kinderen op de basisschool aan spelling moeten leren, zit volgens Moonen in de Alfabetcode, in 57 codeerpatronen die in 152 kleine leerstappen worden aangeboden.


Titel informatie
Auteur

Moonen, Erik

Tijdschrift

Tijdschrift voor remedial teaching

Uitgave

Jrg. 26 (2018-2019), nr. 5 (december 2018)

Collatie

p. 16-17

Publicatiejaar

2018